Professionele ruimte van de leraar

Na een interessante middag op de onderwijsdagen had ik ook het genoegen om in de avond deel te nemen aan een onderwijsdialoog van de Onderwijsraad met als thema: professionele ruimte.

We werden hartelijk ontvangen op het Hyperion Luyeum in Amsterdam. Een aantal bevlogen docenten nam ons mee in hoe zij op het Hyperion Lyceum ruimte kregen, ruimte pakten en ook hoe ze die ruimte ingevuld hebben om het onderwijs (en zichzelf)een stap (of zelfs een aantal stappen) verder te krijgen.

Op deze twee inspirerende verhalen werd gezamenlijk gereflecteerd onder leiding van een aantal deskundigen (ook van buiten het onderwijsveld). Tot dan toe alleen maar hosanna verhalen over hoe mooi het is als docenten met passie, inspiratie en creativiteit zich in kunnen en willen zetten t.b.v. het onderwijs.

In de gesprekken daarna in de deelgroepen kwam er gelukkig ook een kritische noot. Er zijn scholen die het niet zo luxe hebben. Die geen nieuwbouw plegen, die in een krimpregio zitten, waar leerlingenaantallen terug lopen. Het voelt daar een beetje dat de discussie over professionele ruimte dan  een soort tegen-begrip is op juist het ontbreken van die ruimte.

Wat een docent dan remt is het  missen van een uitzicht, is het minder tijd tot je beschikking hebben. Er zijn scholen waar docenten lesgeven in hun taakruimte, of zelfs in de uren die staan voor de deskundigheidsbevordering. Docenten die niet weten of ze volgend jaar nog een aanstelling hebben.

De aanwezigen zijn het er over eens dat de docenten die volop hun professionele ruimte pakken docenten zijn die creatief zijn; die helder hebben waar ze heen willen en die zich niet laten afremmen door obstakels onderweg. Deze docenten acteren vanuit een ambachtelijke eigenwaarde, merken de verslaving van de ontwikkelingen die ze voor elkaar krijgen en bouwen op die energie weer verder.

Laat dat nou ook de docenten zijn die deze avond aanwezig zijn. Deze docenten besteden meestal meer uren dan ze ‘contractueel verplicht’ zijn. Er is een docent aanwezig die een dag minder werkt om juist deze ontwikkeling vorm te geven. Andere docenten gaan ’s avonds of in het weekend door.

Mogen we scholen hun ontwikkelingen op onderwijs hierop baseren? Zijn scholen zich bewust van mogelijkheden voor subsidies om deze docenten te ondersteunen? En hoe krijg je binnen een school een dynamiek waarin docenten gemotiveerd worden om te werken aan onderwijsontwikkelingen? Hoe ga je om met docenten die geen invulling (kunnen of willen) geven aan hun professionele ruimte?

Vragen waar geen antwoorden op gegeven zijn. Een gemiste kans in mijn ogen. Ik denk dat de dialoog veel rijker wordt als juist de dialoog gezocht wordt met docenten en schoolleiding in situaties waarin de professionele ruimte ontbreekt of niet ingevuld wordt. Daar ligt een sleutel om achter de werkelijke belemmeringen te komen en daarmee de oplossing de vinden om die belemmeringen te niet te doen.

De onderwijscoöperatie zegt over professionele ruimte:

Professionele Ruimte’ is de ruimte voor de leraar om haar of zijn expertise te benutten ten gunste van onderwijskwaliteit. Het gaat dan om de ruimte om te beslissen over onderwijsinhoud, onderwijsinrichting (didactisch, pedagogisch en organisatorisch) en professionele ontwikkeling.

De Onderwijscoöperatie werkt aan de versterking van de positie van leraren in de onderwijspraktijk. Krijgen leraren ruimte om als professionals hun vak goed uit te oefenen? Welke steun hebben leraren nodig en hoe kunnen leraren zich verder ontwikkelen?

Dat is een ruimer begrip. Dat sluit ook meer aan bij de gesprekken eerder op de dag over het niet worden van een methodeslaaf, maar het hebben van kennis over de kerndoelen (curriculum bewustzijn) ;  het kennis nemen van nieuwe (wetenschappelijke) informatie over technieken van lesgeven die wel of niet werken; het bij blijven en experimenteren met onderwijs- en technologie vernieuwingen op zoek naar toegevoegde waarde voor je lessen.

Hoe zorg je ervoor dat docenten hiermee aan de slag gaan en docenten daar vooral mee aan de slag blijven gaan?

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s