Onderwijsfeest genaamd EdcampNL

Niet de eerste blog die verschenen is na weer een fantastische vierde editie van EdcampNL. Voor mij de derde keer in Nederland, na ook een Edcamp in België meegemaakt te hebben. Deze keer was het “the best of both combined.”

Te gast bij OBS De Bijlmerhorst werden we gastvrij ontvangen door Bart en de collega’s van deze school. De dag was uitstekend voorbereid en werd in goede banen geleid door Patricia en Frans. Allemaal hartstikke bedankt daarvoor. Ook allemaal maar weer vrijwillig gedaan.

 

 

Na de opening, en je ziet het links achterin op het raam al hangen, was het een rush op het planbord.

Voor de 6 beschikbare lokalen waren 5 tijdsloten van 30 minuten beschikbaar om met elkaar te presenteren, brainstormen, creëren, discussiëren, hulp te vragen, anderen aan het werk te zetten: jij bedenkt het en de aanwezigen kiezen of ze daarbij willen zijn.  Overgenomen uit de Belgische editie is het tussendoor pitchen in maximaal 30 seconden van jouw sessie, zodat de aanwezigen nog bewuster hun keuze kunnen maken. Na iedere ronde kwamen we dus even terug in de centrale ruimte. Daar kon je dan gelijk ook weer wat lekkers pakken en meenemen. Ook een overgenomen ding van onze Belgische vrienden (waarbij Frans in zijn blog al terecht opmerkte: meer zelfgebakken mag, gezien de complimenten die Petra ontving!).

Mijn keuzes deze dag:

Sessie 1
Werken met Badges in het onderwijs is iets wat ik al langer volg maar nog niet zo heel lang gebruikt. Paul Laaper deelde met ons zijn ervaringen met Badgecraft.eu.  Hij had hier op een werkconferentie in Litouwen mee kennisgemaakt. Je kunt er projecten in aanmaken en deelnemers badges laten ‘verdienen’. O.a. door bewijzen in te laten dienen en die te laten beoordelen door zichzelf, door anderen en door de organisatie. De toepassing in het onderwijs is niet lastig te bedenken. Sterker nog, die zijn er al op talloze plekken te vinden. Zelf gebruik ik Forallrubrics.com waarin leerlingen ook een badge kunnen aanvragen indien ze vinden dat ze die verdienen. Daarvoor moeten ze ook bewijsmateriaal indienen. Dat lijkt inderdaad op portfoliowerk. Zelf badges ontwerpen kun je, vind ik,  het makkelijkst doen met Canva. Een leestip als je wat meer wilt zien/lezen over het gebruik van badges in het onderwijs is het volgen van de blogs van Eus van Hove.
Overigens kwam er denk ik een terechte vraag of het beoordelen met een badge nou anders is dan het beoordelen met een cijfer. Het blijft immers een beoordelingssysteem. Voor mij is het behalen van een badge (ben er net mee begonnen), het markeren van een punt waarbij een leerling een domein mag afsluiten en er niet meer op terug hoeft te komen. Ofwel, bij de keuze tijd waarin hij nog kan werken aan reparatie van nog niet behaalde leerdoelen, vallen de doelen in het domein van de behaalde badge dus buiten beschouwing: die zijn klaar voor de leerling.

Sessie 2
Een inwijding in “Het Geheim van de Leerling” door Jan Tishauser. Volgens Jan is Graham Nuthall een van de meest onderbelichte onderwijsonderzoeker. Zijn boek “The hidden lives of learners” zou in je boekenkast moeten (komen te) staan.

Wat uit zijn onderzoeken kwam, was in die zin schokkend: er waren geen schillen in leeropbrengsten te constateren tussen ervaren docenten, beginnen docenten en beginnende docenten die instructie hadden ontvangen. In ieder geval niet op basis van de ervaring. De verschillen in leeropbrengsten waren terug te relateren in wat die docenten deden in de lessen. En dan met name in de manieren waarop deze docenten feedback gaven en de manieren waarop en de soort vragen die ze stelden. Verder onderzoek toonde uiteindelijk aan dat als een leerling 3 x heeft opgelet bij het behandelen (in breedste  zin van het woord) van de lesstof, er met 85% zekerheid voorspeld kon worden welke toetsvraag een leerling een jaar later over die stof goed zou gaan beantwoorden. De presentatie van Jan Tishauser kun je vinden op de site van Researched.eu.
Boeiende kost. Dit bevestigt in ieder geval de kracht van herhalen, herhalen en herhalen.

Sessie 3
Mede Crowdlid Liesbeth had vragen over het Leraren Ontwikkel Fonds. Aangezien ik daar ook gebruik van maak dit jaar, sloot ik hierbij aan om mee te helpen haar vragen te beantwoorden. We zaten met acht personen om Liesbeth heen. De nodige tips kwamen boven tafel. Ook Sofie is met aan aanvraag bezig en maakte dankbaar gebruik van de uitwisseling. Van belang is dat jij als docent de aanvraag doet. Jij hebt een plan, een idee. Belangrijke tips waren dat het goed is om collega’s mee te krijgen voor  aanvraag. Dat is fijn in de samenwerking, maar zorgt ook voor een duurzame verandering of verbetering die je met je initiatief wilt bereiken. De grootste winst zit in tijd die je kunt ‘kopen’ met de subsidie.

Tijdens de lunch gaat het onderwijsfeest gewoon door. Er werd nog gesuggereerd dat er een overdaad aan zoetigheid was, maar nee. Er was ook chips en wraps met makreel. Voldoende balans dus. Terwijl Dieke en ik een verkorte versie kregen van de workshop van Sofie (sessie 4) besloten we om dan tijdens sessie 4 alvast een raamwerk op te zetten voor onze gezamenlijke workshop op het congres van Toetsrevolutie.

Sessie 5
Jan Lepeltak nam ons tijdens de laatste sessie even door de ontstaansgeschiedenis en de doelstellingen van de KomenskyPost door. Een aantal aanwezigen had al eens via KomenskPost geblogd. Gezien de kwaliteit die dit onafhankelijke platform nastreeft zit daar altijd nog een redactionele slag tussen. En dat is ook nodig, merkten een paar bloggers op. We bloggen vaak vanuit onze praktijk, graag actueel. Dan is het fijn als er redactie ‘over heen gaat’ als de publicatie niet via de eigen blogsite gaat.

 

En dan komt het eind al weer in zicht. Maar niet zonder vermelding van de datamuur die ik in alle lokalen tegen kwam op de Bijlmerhorst:

Als liefhebber en aanhanger van cijferloos en formatief lesgeven kan ik hiervan genieten. Ik zie van iedere leerlingen dat er ontwikkelingen bijgehouden wordt op verschillende gebieden. Groei wordt in het lokaal zichtbaar gemaakt. Zo zag ik op nog meer plekken in deze school spreuken, posters, foto’s met allemaal focus op een stukje burgerschap in de school, growth mind-set en eigenaarschap.  Dat hebben ze goed voor elkaar als je het mij vraagt!

In de auto naar huis dwalen mijn gedachten af: “Wat zou er gebeuren als je deze Edcamp deelnemers op één school laat lesgeven………”
Het beeld van de school die dan zou ontstaan wil zich maar niet vormen voor mijn ogen. Maar de vrolijkheid, geluk en blijdschap waarmee ik nu naar huis rijd,  zouden dan zo maar dagelijks kunnen zijn!

 

Meer lezen over deze EdcampNL:

Live-blog van Karin Winters
– Jufinger: edcampNL 2017
– Een storify van Jacques Verschuren
– Rhea Flohr: edcampNL #4
– Petra Holstein, met een recept voor een heerlijke taart, die helemaal op ging: edcampNL 2017
– Glenn Hille: edcampNL – Het blijft een feestje!
– Frans Droog: edcampNL was weer top
– Ingrid Rijnbout: edcampNL 2017
– Jan Lepeltak: edcampNL 2017: Badges en microbits
– Jörgen van Remoortere: Onderwijsfeest genaamd edcampNL
– Pauline Maas: De vierde edcamp

 

Bewaren

Bijeenkomst “Organiseren van feedback”

Deze week heb ik  mijn eerste Crowd activiteit georganiseerd. Stiekem vond ik dat toch best een beetje spannend. De opkomst vanuit de Crowd was goed, de opkomst vanuit collega docenten was iets minder dan ik op had gehoopt.

Vanuit ons cijferloos lesgeven lopen we tegen het onderwerp ‘feedback geven’ aan. In de praktijk worstelen we met hoe we dat feedback geven en feedback verwerken goed kunnen vormgeven in onze lessen. Dat worstelen is goed kwam ik achter in de TED talk van  Daniel Finkel, die ik gisteren toevallig zag:

Mijn oorspronkelijk idee was om samen feedback materiaal te gaan ontwikkelen en uit te wisselen welke werkvormen collega’s gebruiken om dat feedback proces in de klas op gang te brengen en houden. Doordat ik mijn voorbereiding van het laatste moment liet afhangen, was ik nog maar bij twee slides toen de eerste Crowdie binnen kwam. Ik heb toen mijn plan maar losgelaten, want wat kan er nou eigenlijk misgaan als je met acht andere bevlogen collega’s samen komt om aan professionalisering te werken? Helemaal niets en dat bleek ook achteraf wel.

De enige slide die we gebruikt hebben was de vertaling die Bas Trimbos heeft gemaakt van het origineel van Dylan Wiliam :

feedbackschemaWe zijn in een levendige uitwisseling alle vakjes langsgelopen en hebben onze persoonlijke ervaringen uitgewisseld, bevraagd en doorgevraagd. Verschillende ondersteunende middelen kwam aan bod, zowel digitaal als niet-digitaal.

Als je naar het schema hierboven kijkt, dan herken je:

  • in kolom 1: Feed-up (wat zijn de doelen);
  • in kolom 2: Feedback (waar sta je nu) ;
  • in kolom 3: Feedforward (hoe kom je een stap verder).

Feedup

We kwamen er in het gesprek achter dat kolom 1 randvoorwaardelijk is voor de kolommen erna.  Ofwel: de kern is het helder in kaart brengen van de doelen en duidelijk maken dat leerlingen weten hoe succes in dat doel er uit ziet. Als je dat niet hebt, waar geef je dan feedback op en hoe moet je feedforward geven als je het doel niet weet?

Die leerdoelen in kaart brengen en delen met leerlingen kun je doen met bijvoorbeeld:

  • Single point rubric; heeft als nadeel dat je niet concreet verschillende stadia van beheersing/kennis kunt aangeven; voordeel is dat deze rubric heel overzichtelijk is.
  • Rubrics met een niveau indeling; vaak worden er drie kolommen gebruikt  met “ik kan het nog niet”, “ik kan het bijna” , “ik kan het” achtige benamingen (het kunnen hierin, is gerelateerd aan vaardigheden). Nadeel is dat leerling te gericht op de rubric zijn en de bredere context en studie missen.
  • Leerdoelen in een planner, opdracht, werkstuk e.d. opnemen;
  • Voorbeelden geven van resultaten van andere leerlingen, van verschillende kwaliteit; daarbij is het heel leerzaam voor ze als zij die voorbeelden in volgorde van kwaliteit moeten zetten en dat beargumenteren naar anderen. Nadeel is dat hier wat meer de focus op de kwaliteit ligt en misschien de onderliggende leerdoelen wat verstopt zitten.

Rubrics maken en delen met leerlingen kan eenvoudig door een spreadsheetachtig programma te gebruiken en die in een digitale leeromgeving met je klas te delen. Het eigen overzicht voor de docent is dan wat minder. Er zijn ook digitale mogelijkheden zoals bijvoorbeeld ForAllRubrics waar ikzelf en Sacha nu ook mee aan het uitproberen zijn. Let wel op hoeveel doelen je stelt. Te veel maakt het onoverzichtelijk en te weinig leerdoelen hebben de neiging om te globaal te worden waardoor ze wellicht wat minder toepasbaar zijn op je lesstof.

Feedback

Als de doelen bekend zijn en leerlingen gaan aan het werk, dan komt kolom 2 in beeld: Waar is de leerling nu?
Formatief lesgeven betekent niet dat je niets meer toetst. Misschien toets je wel vaker dan voorheen, maar op hele andere manieren en op andere momenten. Waar het om gaat is dat je momenten creëert waarin jij als docent, de leerlingen van elkaar, of de leerling van zichzelf de balans kunt opmaken hoe ver de leerling is in het behalen van de leerdoelen.  Manieren om dat te doen zijn legio.

Wat voorbeelden:

  •  Met korte snelle quiz programma’s als Plickers, Kahoot, Socrative, Quiziz, Quizalize, Quizlet live of met het gebruik van wisbordjes, waarbij je per leerling en per vraag snel kunt zien wat er helder is en wat nog niet. Vaak gebruik je deze om als docent in de klas een vervolg te bepalen voor de lesinhoud direct aansluitend;
  • Met programma’s als Nearpod, The AnswerPad, Edpuzzle, Showme en GoFormative, waarbij je iets verder kunt gaan dan een snelle quiz. Bij deze programma’s kun je leerlingen voorzien van feedback op vragen. De resultaten van leerlingen zijn blijvend vastgelegd en kunnen ook verbeterd worden door leerlingen op dat moment of later. De feedback hier is gericht op het individu en bepaalt niet zo zeer het directe vervolg van je les. Dat kan overigens wel met deze tools, ze hebben allemaal de mogelijkheid om ook een quick question te stellen.
  • Met opdrachten, toetsvragen en controle van begrip vragen op papier. Met een uitwerkingenmodel kun je hier niet alleen eigen werk laten nakijken maar ook peerreview toepassen door leerlingen van elkaar te laten nakijken. En elkaar feedback te geven op het gemaakt werk.
  • Met een exit ticket per les waarin je vragen stelt als: Wat heb je geleerd deze les?  Heb je allen begrepen? Zo niet: welke hulp heb je nog nodig?
  • Peerscholar is een digitale omgeving die al wat verder gaat en ook de feedback ontvanger terugkoppeling laat geven over de toepasbaarheid/kwaliteit van de ontvangen feedback.

Feedforward

Over het feedforward deel hebben we veel minder tijd meer gehad. We zagen wel sterk dat hier het bijdrage van de docent bij ons allemaal nog het meest gebruikt wordt.  Dat zie je ook in het schema. In feite is het de docent die de feedforward geeft, en de leerlingen elkaar die als informatiebron gebruiken. De uitdaging die ik in ieder geval voel is dat ik het eigenaarschap bij de leerling wil laten hier, maar tegelijkertijd is het de leerling die een soort wacht op mij om de feedforward te ontvangen. Sacha van Looveren heeft daar al over nagedacht bij het opstellen van haar lesplan. Ze heeft daarin, zoals je hieronder kunt zien, in de leerroute een aantal vertakkingen gemaakt op basis controle vragen. Het resultaat van de controle vraag bepaalt het vervolg van de route. Het liefst heb je hier volledig arrangeerbare (en bij voorkeur adaptieve) software voor.

symbaloo-lesplan

 

Kwaliteit van feedback

Onderzoek geeft aan dat peerreview en peerfeedback krachtige instrumenten zijn om het leren te bevorderen. Met name voor de feedbackgever. Een vraag die we niet uitgediept hebben, maar die wel benoemd is, is hoe je de kwaliteit van de feedback die leerlingen elkaar geven kunt verhogen. Goede feedback kunnen geven is niet iets wat je zomaar doet of kunt. Ook daar zul je leerlingen in moeten trainen. Er is echter nog nauwelijks lesmateriaal voorhanden om leerlingen te leren feedback te geven. Wat peerscholar hier in doet is al een stuk reflectie, maar nog steeds is trainen op het proces van feedback noodzakelijk. Misschien iets voor een vervolgsessie?

The after party

Wat doet zo’n bijeenkomst met de aanwezigen? Hier zo maar een paar terugblikken op twitter:

tweet1 tweet2 tweet3 tweet4 tweet5 tweet6 tweet7

Leeropbrengst Frans Droog : https://fdroog.wordpress.com/2016/10/30/leren-voeden-via-feedup-feedback-feedforward/

Blog van Rhea Flohr: http://rheaflohr.weebly.com/blog/the-crowd-organiseren-van-feedback

 

Voor mezelf: ik heb het schrijven van een blog nodig om alle indrukken te verwerken. Mijn volgende stap is dat ik met name wil gaan kijken naar het maken van een start met peerfeedback. Mijn leerdoelen krijg ik met mijn rubrics voldoende in kaart om u meer aandacht aan de feedback tussen leerlingen te gaan bevorderen.  Ik ben dan ook erg blij dat we bij Rob van Bakel mogen aanschuiven over een paar weken als hij een workshop peerfeedback gaat geven. We gaan wisbordjes bestellen, want collega Kirsten en ikzelf hebben ook te maken met klassen waarin de tablet/laptop niet altijd beschikbaar is. En vooral gaan we met collega’s delen wat vandaag allemaal is langsgekomen.

Delen is het nieuwe vermenigvuldigen.

 

PS: uiteraard is ook deze aanbod geweest, hij blijft prachtig.

 

 

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Zaterdag 22 oktober 2016: EdcampBE3

Voor mijn derde Edcamp, na Zoetermeer in 2015 en Texel in maart van dit jaar, ging de reis naar het Belgische Sint Niklaas. Bijna een thuiswedstrijd vanuit mijn geboorte plaats Hulst.

We waren te gast bij Broederschool Humaniora.  Samen met Frans droog hebben we Nederland vertegenwoordigt op dit (daarmee) internationale onderwijsfeest.  Want feest dat is is het als je met gedreven en passievolle docent collega’s ideeën en ervaringen kunt uitwisselen. Dat was deze keer niet anders.  Fijn was het om gelijkgestemden uit de facebookgroep Actief leren zonder cijfers hier tegen te komen.

Esbjörn heeft ons fijn door de dag heen geloodst en er voor gezorgd dat alles in goede banen liep.

sessieskiezen

De 17 sessie ideeën zijn in gezamenlijkheid terug gebracht naar 12. Zie 12 sessie zijn ingedeeld naar onderstaande planning waarbij we steeds moesten  kiezen uit twee gelijktijdige sessies. Dat zijn niet altijd makkelijke keuzes, maar gelukkig heb ik bij geen van mijn keuzes spijt gehad.

Het programma:

dagplanning

De eerste ronde stond in het teken van differentiëren. Waar mijn bijdrage de focus had op de getalenteerde leerlingen, ging Lucas meer de breedte in om te laten zien hoe je al makkelijk en snel kunt differentiëren in je lessen.

De tweede ronde was een keuze tussen het verhaal van Karen over Formatieve evaluatie en het toepassen van Plickers in je lessen. Zeker als de ICT voorzieningen in je klas beperkt zijn kun je met Plickers toch handig quizen met je klas (om voorkennis te testen, controle van begrip vragen te stellen  e.d.).  Gezien mijn huidige passie voor formatief werken is dit geen lastige keuze, maar op de geluiden van de aanwezigen bij de Plickers-sessie heeft ook Plickers een goede ontwikkeling doorgemaakt. Een aanrader dus. Het verhaal van Karen geeft veel herkenning.  Bottomline is dat veel en gerichte feedback leerlingen verder helpt in hun leren. Het geven van cijfers daarbij doet daar wat afbreuk aan,  want zodra het cijfer bekend is, stopt het leren. Leerlingen moeten bij Karen veelvuldig reflecteren op het proces. Onderdeel van die reflectie is altijd of de leerling nog hulp nodig heeft en zo ja, welke hulp? Een sterke toevoeging die ik zelf nog niet had opgenomen in mijn reflectiedocumenten.  Els geeft in deze bijeenkomst aan, dat op haar school (die werkt met brede evaluatie) leerlingen in de periode tot november helemaal geen cijfers krijgen. De focus in de start van het jaar is op het leren kennen van de leerling. Leerlingen krijgen op die school ook een coach (1 coach heeft 10 leerlingen) die de leerling helpt met de studie en studievaardigheden. Wauw, over het centraal stellen van je leerling gesproken!

In de derde ronde kunnen we kiezen tussen het gebruik van Trello in het onderwijs (leerlingen en docenten) of kun je je laten overtuigen door Frans Droog over het invoeren van een Genius hour op je school. Aangezien ik een dagelijkse gebruiker van Trello ben (zij het nog niet in mijn lessen) luister ik graag naar Frans,  en hij heeft me bijna overtuigd. De kern die ik eruit haal is dat je autonomie geeft aan een leerling om iets te doen waar die leerling interesse in heeft. Er zijn kaders, waaronder het feit dat het moet passen in het vakgebied van de docent en er moet een presentatie volgen. De wijze waarop is geheel aan de leerling. De beoordeling van het eindproduct doen leerlingen op elkaars presentatie. Je kunt er nog meer over lezen op een blog van Frans over zijn Genius Hour.

De middaglunch was geen reden om het niet meer over onderwijs te hebben. In tegendeel, de gesprekken liepen vanuit de sessie naadloos over naar de uitstekende maaltijd. Heerlijke broodjes (eindelijk weer eens een echte martino!) en een door de vrouw van een aanwezige docent zelfgemaakte soep. In België weten ze wat lekker eten is!

Al te snel moesten de gesprekken afgebroken worden voor het middag gedeelte.

De vierde ronde was een keuze tussen eTwinning & CLIL en het werken met contractwerk voor rekenen. Als wiskundedocent heb ik voor die laatste gekozen. In  eTwinning heb ik me al eens verdiept. Een prachtig platform om internationaal met andere scholen projectmatig te werken. Iets wat nog wel op mijn wensenlijstje staat maar nu even geen prioriteit heeft.  Bij het laten zien van het contractwerk rekenen koos Liesbeth voor de praktische kant: niet veel uitleggen, maar ons aan het werk zetten om aan de slag te gaan met het contractwerk. Ze liet ons ervaren hoe dat werkt. Super gekozen deze manier. Het contractwerk lijkt op een een soort weektaak formulier met ook reflectie onderdelen. Ondanks dat het contractwerk in de basis een standaard planning is voor de klas, differentieert ze wel door de te maken oefenstof op leerling niveau aan te passen op het contract werk van die leerling: gepersonaliseerd leren!

rekencontract

In de reflectieonderdelen werkt ze met smileys, heb je het alleen gedaan of samen, ging het goed of niet goed.In de les moeten leerlingen hun naam op het bord schrijven. Als ze na het nakijken nauwelijks fouten hebben, schrijven ze hun naam onder het woord Nakijken; hebben ze nog een vraag dan schrijft de leerling zijn/haar naam op in de kolom Vraag, het liefst met het onderwerp erbij.  Liesbeth helpt leerlingen in volgorde van de namenlijst en het liefst een aantal tegelijk over hetzelfde onderwerp. Op deze manier ontstaat er geen rij kinderen voor haar bureau; zowel zij als de klas weet waar ze aan toe zijn. Terecht wordt opgemerkt dat de veiligheid in de klas in orde moet zijn: wil een leerling zijn naam onder Vraag schrijven, wil je niet dat dat een drempel is voor die leerling.  Ik zie aanknopingspunten om nog eens goed te kijken naar onze (semi) digitale weekplanner.

Al weer de vijfde ronde dient zich aan. Wordt het brainstormen over onderwijsontwikkeling of kennismaken met de tool LoQuiz, waarbij je op basis van je gps positie een vraag krijgt op je device? Een lastige keuze. Ik heb lopen dubben en heb uiteindelijk voor de onderwijsontwikkeling gekozen. Met name omdat ik benieuwd ben naar waar docenten in België mee bezig zijn en waar zij tegenaan lopen. LoQuiz heb ik laten gaan, daar ga ik mezelf nog wel eens in verdiepen. Let wel op dat als je je inschrijft op de website bij LoQuiz, je daarna een mail stuurt naar de makers. Grote kans dat als je aangeeft in het onderwijs te werken, het gebruik ervan gratis is!
Met betrekking tot de onderwijsontwikkeling merk ik zelfde thema’s in vergelijking met Nederland:  formatief werken, wel of geen blokuren voor vakken, wel of geen graatklassen, wel of geen niveau groepen. Onderwijsvernieuwing is in België nog vaak een top down oefening. Bij ons niet anders, maar de laatste jaren is de roep op autonomie voor docenten groter geworden en zijn er verschillende initiatieven (Leraren Ontwikkel Fonds &  Stichting Leerkracht om er maar eens twee te noemen) om het zeggenschap weer terug bij de docent te leggen. Iets waar de aanwezige Belgische docenten ook behoefte aan hebben. Bram Faems verwees nog naar het boek Pei(ijlen) naar succesvol schoolbeleid van Peter van Petegem als leestip. Momenteel is het boek niet verkrijgbaar (enkel als onderdeel bij een training) maar als het goed is komt er in 2017 een nieuwe editie uit.

 

De dag loopt ten einde, de hoofden lopen vol en over van inspiratie, indrukken en talloze lesideeën. We zetten ons schrap voor de laatste ronde. Petra is heel trots op haar succesvolle aanpak om leerdoelen te realiseren, en de andere sessie gaat over het samen veranderingen realiseren met je school en je klas.  Het realiseren van leerdoelen sluit voor mij mooi aan bij mijn formatief lesgeven en kies ik ervoor om te zien hoe Petra dat voor elkaar heeft gekregen.

Onder het genot van een heerlijke mattentaart (dank je wel Els!) luisteren we naar het verhaal van Petra dat ze prachtig op papier uit de doeken doet. Ik vergeet aantekeningen te maken. Wat zij doet, daar droom ik van. Wij hebben het over de stap te zetten naar formatief werken, met leerdoelen, zonder cijfers, veel feedback etc. En Petra doet dit gewoon iedere dag. Al vele jaren lang. Ze kan zich niet heugen wanneer ze een leerling een cijfer heeft gegeven. Veel van wat vandaag voorbij is gekomen, komt samen in deze afsluitende bijeenkomst. Petra werkt op de school De Witte merel. Het is zeker de moeite waard om eens op hun schoolsite te kijken.

SessiePetra

We delen het belang van het op orde krijgen van de leerdoelen. Zowel voor de leerling (als vertrekpunt en houvast), maar ook voor de docent. Het opstellen van leerdoelen vergt kritisch kijken naar wat van belang is. Een methode kan daarin een belemmerende factor zijn.  Ergens kwam er een zinsnede voorbij die is blijven hangen bij me: ze hebben op de school van Petra aandacht voor het weten, kunnen en zijn. Als ik daar even op google kom ik op de website https://guidovermeeren.nl/de-onmisbare-mix-voor-succes/  Het plaatje dat ik daar tref  is deze:

 

weten-kunnen-willen-zijn-waterkleur-v04-1024x465

Ik geloof, als ik dit plaatje zie, dat je inderdaad op deze gebieden leerlingen wilt laten groeien. Weten en Kunnen zijn in het huidige onderwijs meer dan de helft van waar we met leerlingen mee bezig zijn. Nu wil ik niet gelijk zeggen dan bovenstaande verdeling de enige juiste is, maar er mag wat mij betreft meert balans komen in het huidige onderwijs programma. Er mag zeker meer aandacht uitgaan naar het Willen en het Zijn. Ook daar horen we met leerling aandacht aan te besteden

Wat een afsluiting van een geweldige dag.  Ik ben en blijf super positief over dit soort bijeenkomsten waarin docenten van en met elkaar (willen)  leren. Ik krijg daar iedere keer weer een hele berg energie van. Dat is deze keer niet anders.

Nog voor ik thuis ben komen de voorstellen voor EdcampBe4 al voorbij: Oost-Malle, Antwerpen en Brugge worden al genoemd. Ik hoop dat dan meer collega’s uit het onderwijs hun weg weten te vinden naar Edcamp.

Er wordt nu druk gewerkt om informatie van alle sessies te verzamelen op de website en facebookpagina van Edcamp België.

Dat is top werk van Bram en Esbjörn. Dank heren voor alle inspanningen die reeds gedaan zijn en waar jullie nu nog mee bezig zijn. Puik geregeld en ik ben er de volgende keer graag weer bij.

Een aantal aanwezigen zien we op 3 november weer terug. Dan in Middelharnis voor een eerste bijeenkomst van docenten uit de facebookgroep Actief leren zonder cijfers. Hopelijk gaan we ook daar weer bruisend de deur uit.

 

 

 

SLO bijeenkomst Toetsen om van te leren – 13 oktober 2016

De groep docenten in Nederland die met het onderwerp formatief toetsen, formatief evalueren of formatief lesgeven bezig zijn, is groeiende. SLO heeft dat enige tijd geleden ook gemerkt en is nu druk bezig om scholen, het ministerie OC&W, docenten, experts en belangstellenden bij elkaar te brengen.

Als aftrap zijn er de afgelopen week, twee bijeenkomsten geweest, waarbij mijn collega’s en ik op donderdag aanwezig waren.

formsumma

Als eerste spreekster laat Karen Heij (toetsexpert)  ons over het, wellicht ietwat stoffige imago, van een toetsexpert heen stappen en toont ons hoe lastig maar ook hoe boeiend het ontwerpen van goede toetsen kan zijn. Met welk doel toets je (selectie, beoordeling, voor feedback, …)? Toets je formeel, of informeel? Het geeft aan dat je er niet te licht over moet denken: ze geeft  het belang aan van een goede vraag te kunnen stellen.  Formatief of summatief: vragen stellen (noem het toetsen) blijf je namelijk  doen.

 Lees hier het recente blog van Karen op Blogcollectief Onderzoek Onderwijs:
Van rangschikken groei je niet. Leer je voor een toets of toets je om te leren.

 

Michel Pijpers geeft ons vervolgens een inkijkje in het proces dat het Odulphus Lyceum heeft doorlopen tot waar ze nu staan. Een proces dat nog lang niet klaar is, blijkt tijdens het verhaal van Michel. Het lyceum heeft het roer omgegooid.  Leerlingen kunnen niet blijven zitten (later aangepast naar : leerlingen mogen niet blijven zitten) en een onvoldoende voor een toets is een onvoldoende voor de docent: blijkbaar heeft de docent het niet goed genoegd uitgelegd. Klein begonnen en als olievlek uitbreidend zien we een proces met vallen en opstaan. Keuzes maken en keuzes moeten bijstellen. Het geeft aan dat je enerzijds lef moet hebben om belangrijke keuzes te maken, anderzijds moet je faalvaardig zijn: fouten durven maken, dat erkennen en met bijstellingen weer verder gaan. Toetsen heeft in dit proces als katalysator gewerkt, aldus  Michel.

Lees hier het blog Toetsing en cijfers vanaf 2016 van : Onze havo blogspot.

 

Als derde in rij, vertelt de bevlogen docent Engels, Norbert Sparnaay, hoe hij in zijn eentje begonnen is met het afschaffen van cijfers in zijn klas. Dat is gegroeid naar een nieuwe werkwijze van de sectie Engels in 2 jaarlagen! Vol passie laat hij zien waar zijn inspiratie vandaan komt: Dylan Wiliam en Carol Dweck. De formative assessment aanpak van Wiliams laat zich naadloos combineren met de Growth Mindset van Dweck. Het loslaten van de cijfers heeft Norbert en zijn leerlingen zoveel lucht gegeven, dat het een bodem heeft gelegd waarin het formatief werken daadwerkelijk het leren weer op gang heeft gebracht zonder het zwaard van een toetscijfer dat boven het hoofd kan hangen. Het is me gelukt om een uitspraak bij Norbert te ontlokken : hij zou deze slag niet hebben kunnen maken  zonder zijn methode los te laten! Zelf merk ik dat, ondanks dat de methode die ik gebruik mij houvast geeft, ik toch ook al begin te merken dat die methode belemmering kan gaan worden.

Lees hier het blog van Norbert Onderwijs zonder cijfers. Waarom?

 

Na al deze inspirerende verhalen krijgen we even tijd om de socialmedia contacten om te zetten in persoonlijke kennismakingen. Wat is het toch super fijn om niet te lezen wat iemand vindt, maar dat in een gesprek met elkaar te kunnen uitwisselen. Voor ik het wist stonden we met een groepje wiskunde docenten bij elkaar; allemaal met de ambitie om formatief te gaan werken (al dan niet met cijfers). Ik kan me niet voorstellen dat dit geen vervolg gaat krijgen.

 

wi_slo

Na de pauze waren er twee ronden in wisselende samenstellingen . In de eerste ronde hebben we ervaringen uitgewisseld en verzameld in de vorm van Tops, Tips en Behoeftes. Wat heeft gewerkt en waarom? Wat heb je nodig en van wie om verder te komen? Met een mix aan achtergronden van docenten, schoolleiders, medewerkers van het ministerie, VO-raad, examensecretaris krijg je een heel mooi totaalbeeld. Input waarvan ik hoop dat de SLO met haar partners daar mooi vervolg aan kunnen geven.

Er zijn deze middag mensen geïnspireerd, verbindingen gelegd, samenwerkingsafspraken gemaakt, netwerken in gang gezet & lesbezoeken afgesproken.

@Sander: voor hoeveel mogen we dit meetellen voor het lerarenregister?

Een supergeslaagde middag. Dank je wel Gerdineke en Lammie voor de organisatie. Jullie kunnen op ons rekenen bij het vervolg.

 

 

Er zijn binnenkort nog een aantal interessante bijeenkomsten rondom formatief lesgeven:

Donderdag 3 november organiseert de facebookgroep Actief leren zonder cijfers, voor haar leden een minicongres met medewerking van Gerdineke van Silfhout, Dominique Sluijsmans en natuurlijk veel leden van de facebookgroep.

Vrijdag 4 november organiseert Bureau ICE het 2e Nationale toetscongres, met als thema: Van polsstok naar peilstok.

 

 

Om te lezen:

Binnenkort komt het nieuwe boek van René Kneyber en Dominique Sluijsmans uit: Toetsrevolutie, naar een feedback cultuur in het voortgezet onderwijs.

Formatief evalueren tijdens Nederlands , van Gerdineke van Silfhout en Joanneke Prenger.

De blog van Anke Swanenberg op toets.nl: Woehoe! Geen cijfers meer.

EdCamp Texel 2016

Het is al weer ruim een week geleden en in te tussentijd heb ik  al een paar mooie blogs gelezen over EdCamp, zoals die van :

Karin Winters        http://www.karinblogt.nl/weg-met-studiedagen-allemaal-naar-een-edcamp/

Ilse Meelberghs      http://www.delerendedocent.com/reflectieverslag-edcamptexel/

Rhea Flohr               http://rheaflohr.weebly.com/blog/edcamp-2016

 

 

Voor mij mijn 2e EdCamp na die van vorig jaar in Zoetermeer.

Wat ik me daarvan het meeste herinner, is het warme gevoel dat ik daar ervaren heb en de bijzondere inspiraties die ik daar heb op gedaan. Ik ging bruisend en bubbelend naar huis.

Dat was dit jaar niet anders. Een lichte spanning had ik vooraf wel, omdat ik mezelf ook had voorgenomen om te delen  en niet alleen te ontvangen. In een Kleppen Dicht bijeenkomst van The Crowd was al een keer de vraag gesteld om iets van Goformative te laten zien als formatief toets programma. Daar heb ik wat van laten zien, met de nadruk op de toegevoegde waarde ervan.
Daarnaast heb ik de stap gezet om met een klas aan de slag te gaan om te leren met leerdoelen en niet meer door het geven van cijfers voor toetsen. Die lichte spanning was niet nodig: iedereen is er om te delen en met elkaar te verkennen wat de toegevoegde waarde voor het onderwijs in algemene zin, of je eigen onderwijs, kan zijn. Gesprekken daarover zijn altijd positief. Constant met elkaar samen zoeken naar verrijken en versterken van je eigen lespraktijk, je eigen onderwijs visie.

Het mooie van EdCamp is dat je mensen ontmoet die andere nuances leggen, die andere speerpunten voor zichzelf hebben. Die een andere zienswijze niet afkeuren. Verschillen tussen leerlingen bestaan, en gelukkig bestaan er ook veel verschillen tussen docenten. Het gelijktijdig bestaan van al die verschillen maakt dat je in het onderwijs ook leerlingen een totaal pakket kan bieden.
Je moet er toch niet aan denken dat ieder vak met Virtual Reality aan de slag gaat? Of dat je in iedere les een GoFormative toets gaat maken.

Verder blijf ik het bijzonder vinden dat je dat EdCamp gevoel zo bewust moet opzoeken. Dat dat er niet standaard in de basis is op je eigen school. Dat wil niet zeggen dat er op mijn school helemaal niets gebeurd. Zeker niet, maar zoals EdCamp voelt: nog niet. Ik hoop en ik gun het iedere school en iedere docent wel: samen optrekken in het – in stapjes – verbeteren van het onderwijs. Samen vanuit een visie invulling geven aan wat je belangrijk vindt. Met veel creativiteit, inspiratie en bezieling. Samen verbinding houden met ontwikkelingen in de maatschappij en ontwikkelingen en nieuwe inzichten op het onderwijsvlak.  Op onze school merk ik dat er vanwege overleggen, vergaderingen en allerlei bijeenkomsten het lastig blijkt om die momenten te vinden. Ik ga voorstellen om er een tweetal in de jaarkalender van volgend jaar op te nemen.

In de comments  lees ik graag terug hoe jij dat op jou school organiseert!

Onderwijs maak je niet alleen, onderwijs maak je samen. EdCamp laat zien dat dat kan!

Ik zie jou ook graag volgende keer.

 

Wat een gave overuren heb ik gemaakt deze week

Als ik dan toch overuren moet maken (volgens de diverse media de afgelopen weken blijk ik dat te -moeten- doen), dan doe ik dat het liefst op een manier die ik leuk vind en die me energie geeft. Het liefst ook met mensen die ik een warm hart toedraag en die ook graag hun overuren besteden aan iets waarvan je bij thuiskomst  nog nagloeit en nabloeit.

En laat me dat nou gelukt zijn. Ik was even bang dat ik mijn zes uur niet zou halen, maar  inclusief de drie uur reistijd, waarvan op de terugweg nog anderhalf uur napraten) is me dat toch gelukt. Deze blog schrijf ik dan ook in mijn eigen vrije tijd. Met een leuk muziekje op de achtergrond, kopje koffie erbij en het vooruitzicht van een (verlate) lunch.

Nou ben je waarschijnlijk benieuwd hoe me dat gelukt is?

Tenzij je er zelf bij was. Dan heb je waarschijnlijk een zelfde soort ervaring, als ik twitter moet geloven:

kd1 kd2 kd3 kd4 kd5Ondanks alles wat de afgelopen weken op een wat negatieve manier in de media uitgelicht werd (waar absoluut waarheden inzitten, maar ook persoonlijke ongerieven – zonder daarin iemand tekort te willen doen), blijf ik van mening dat werken in het onderwijs een prachtige kans biedt om bij te dragen aan de ontwikkelingen van kinderen en jong volwassenen. Het is een baan, een bezieling, waarbij je ook jezelf constant blijft ontwikkelen en leren. Je hebt het voorrecht om kinderen te leren en begeleiden bij nadenken, problemen oplossen, zichzelf zien te vinden: zowel persoonlijk, interpersoonlijk als vaktechnisch.

Het is een baan die vaak niet klaar is in je hoofd als je het schoolgebouw verlaat. Daar zijn we in onderwijsland niet de enigen in. Maar het is van groot belang dat je voor jezelf de juiste balans vindt en houdt.

Balans tussen privé en werk, spanning en ontspanning. Balans in tijd, balans in geluk. Soms ook nee kunnen en durven zeggen.  Het is niet voor niks dat ze in het vliegtuig aangeven dat je in geval van nood, eerst je eigen zuurstof masker moet opzetten voor die van je kind. Als jij niet voor jezelf zorgt, kun je er ook niet zijn voor een ander.

Voorlopig bruis en bubbel ik nog na van gisteren. Een geweldige bijeenkomst van theCrowd vanuit het boek  Kleppen Dicht!kdMet ongeveer 25 deelnemers hebben we ervaringen uitgewisseld over de inzet van ICT in je lessen. En niet zo zeer tooltjes uitwisselen, maar zeer zeker ook het gesprek erbij met elkaar over hoe je ze inzet, waarom, wanneer en ook wanneer niet. Dit is zo verrijkend en fijn om samen te doen.

Binnenkort komt er weer zo’n bubel moment : Edcamp Texel!!! Zaterdag 12 maart. Zie ik je daar??

Wat hebben differentiëren, groepshandelingsplannen en samenwerken met elkaar gemeen?

Tof die cursus tot E-coach van de Hogeschool Utrecht. Een ware onderdompeling in didactiek en allerlei gedachtes en visies over het inrichten van goed onderwijs.

Ik vind het nog steeds lastig om een definitie te geven van wat goed onderwijs nou eigenlijk is.

Laatst gaf ik een korte impressie over mijn ‘digitale didactiek’ aan het ouderplatform van onze school. Een zeer gewaardeerde collega die daarbij aanwezig was, vertelde achteraf dat ze enorm geïnspireerd was door de mogelijkheden die ze zag om in haar lessen te integreren.  Je voelt de ‘maar’ wellicht al aan komen. Die kwam ook: ‘maar waar moet ik beginnen? Het is zo groot en omvattend!’

Tja wat voor antwoord geef je daarop?

  • Het begint bij lef hebben, en soms niet te lang nadenken maar gewoon gaan doen, gewoon iets oppakken.
  • Het begint bij een keuze maken: welke één dingetje ga ik deze week één keer doen?
  • Het begint bij samenwerken, zoek sparringpartners bij collega’s , in je persoonlijke leernetwerk buiten de school, bij je leerlingen. Als jij laat zien dat je met collega’s samen werkt (bezoek elkaars lessen) geef je gelijk een mooi voorbeeld).
  • Deel (dat is geven en nemen, en in het begin misschien wel iets meer nemen dan geven): je lesideeën, lesmateriaal, je vragen, je bronnen.
  • Had ik lef al genoemd, ofwel durf fouten te maken en daarvan te leren ?  Interessant leesvoer over o.a. fouten maken in een artikel van De Morgen
  • Lees eens een boek over onderwijs. Bijvoorbeeld Make it stick,  Wat werkt op scholen (Marzano), Scholen om van te leren (Kennisnet).
  • Maak een twitter account en verken welke wereld daar voor je open gaat.

Dat heb ik allemaal niet als antwoord gegeven. Juliette, ik hoop dat je het hier alsnog leest.

Mijn antwoord was:

“Vind een rode draad in je doen en laten, en doe alleen de dingen waarvan je verwacht dat ze daar aan bijdragen. Mijn rode draad is dat ik leerlingen op een passend niveau wil uitdagen en aan het werk wil krijgen. En het liefst in combinatie met activerende (ICT) werkvormen op onze leerpleinen.”

Ik besef me dat het nog steeds een soort container is. En dat is prima, want dat geeft lekker veel ruimte.

Ruimte om nu  met differentiëren bezig te zijn. Ook dat kun je heel erg groot maken. Maar als je naar je lespraktijk kijkt, dan zie je waarschijnlijk al dat je dat doet. Je geeft een klein groepje nog eens uitleg over een onderwerp, terwijl andere leerlingen zelfstandig werken. Je laat vast wel eens een leerling iets aan een andere leerling uitleggen. Je hebt vast wel eens een diagnostische toets gegeven en leerlingen individueel feedback daarop gegeven. Die ene leerling mag vast af en toe een oortje met muziek in om zich af te sluiten van storende omgevingsgeluiden. Het praten over differentiëren, het erover lezen, het bewust worden van mogelijke keuzes die je nog meer kunt maken: het versterkt je beeld, je kader waardoor je differentiëren nog beter kunt toepassen t.b.v. het individuele kind. Maar doe het vooral samen. Als er een handelingsplan op de groep is, bespreek dan met mede collega’s die les geven wat hun ervaringen zijn: wat werkt, wat werkt niet? (En is er geen groepshandelingsplan, dan is dat een gemis!)

Vooral een steeds meer komt het besef dat je onderwijs niet in je eentje kunt maken. Dat lukt alleen samen.

Samen met ……..jou?